Ruiken Geur is het ondergeschoven kindje van de zintuigen en dit is vaak onterecht. Geur wordt door de mens meer gebruikt dan we denken, en roept nog sterker dan bijvoorbeeld muziek herinneringen op. Bij smaak is het voor 90 % de geur die de smaak bepaalt: de tong kan alleen zout, zuur, bitter en zoet proeven. Elke mens heeft zijn eigen geur, dit is vergelijkbaar met een vingerafdruk. Geuren kunnen bij de mens meer dan beelden of geluid herinneringen aan vroeger naar boven halen. Dit komt doordat ons reukorgaan in direct contact staat met ons limbidisch systeem waar ons geheugen en onze emoties zich bevinden. Geuren worden daarom ook vaak in verband gebracht met stemming. Ga voor je zelf maar eens na: als je in een bos komt dan voel je je vaak rustig en kalm. Bij Zona's Kiosk modules als Smaakavontuur, de Groene Grabbeljurken en Mobiele Moestuin, speelt geur dan ook een belangrijke rol. Ook bij ouderen in de zorg doet de neus nog mee.Bij ZOna's Kiosk zijn onder andere dropparfums, frisseluchtzakken en boerenlandlucht te ruiken geweest.

Doen Een belangrijk ingredient van Zona's Kiosk is het doen: mee-doen, samen-doen, na-doen en voor-doen: de stap zetten en in actie komen, samen iets maken, uitbeelden, dansen, planten, verhalen vertellen, muziek maken, spelen met lucht...zie voor wat Zona's Kiosk en de kunstenaars allemaal doen de knop "modules' voor meer beeld en uitleg.

Horen Fluisterjazz, een slaap-dj voor bezoek aan bed, improvisatieliedjes aan de hand van ontmoetingen, voorgedragen gedichten, gespeelde herinneringen, een rijdende kast met laatjes die muziek maken, tasjes met liedjes erin, omgevingsgeluiden van vroeger in de lucht, blazen op flesjes, de kadans van een gedicht ...luisteren, vertellen,ritme, herhaling...geluid is een medium dat op allerlei wijzen ingezet wordt door Zona's Kiosk en de kunstenaars al middel, om mensen te bereiken, ook degenen die minder of niet meer uit de woorden kunnen komen.

Voelen In Zona's Kiosk is het gevoel, zowel in de zin van innerlijk ervaren, contact en delen, al de tastzin en aanraken onlosmakelijk verbonden met alle kunstuitingen, interventies en fysiek onderdelen. De kunstenaars en de Kioskmodules zijn 'dicht op de huid'. De belangrijkste functie van gevoel en de tastzin is het zich letterlijk verbonden voelen met de omvattende fysieke wereld. Samen met de andere zintuigen die de mens de ruimtelijke positie van zijn lichaam laten waarnemen, te weten gezichtsvermogen, evenwichtszin en proprioceptie, kan men zich door de tastzin daardoor in de wereld oriënteren. Gevoel is een innerlijke (positieve of negatieve) beleving van een bepaalde gebeurtenis. Dit kan een specifieke externe prikkel uit de omgeving zijn, maar ook een interne gebeurtenis zoals een gedachte of een beeld dat wij in ons oproepen. Een gevoel kan echter ook ‘spontaan’ optreden, zoals bij een bepaalde stemming. Men voelt zich dan bijvoorbeeld opgewekt of neerslachtig zonder duidelijke aanwijsbare aanleiding of invloed van buitenaf. Sommige gevoelens kunnen een gevolg zijn van stoornissen in de hersenfuncties, zoals bij ernstige vormen of neerslachtigheid of sterke stemmingsstoornissen. Gevoel in psychologische zin (zoals hier omschreven) moet worden onderscheiden van gevoel als de zintuiglijke vorm van waarnemen.

Proeven Smaken verschillen. Met onze tong proeven we de vier verschillende smaken; zoet, zout, zuur en bitter. Smaak in de breedste zin van het woord ontwikkelt zich in de loop der jaren door een zeer complex samenspel tussen eetgewoonte, ervaring, acceptatie en alle geurimpressies die je in de loop van je leven meemaakt en ontdekt. De smaak is een combinatie van geuren die je waarneemt en het proeven van zoet, zuur, zout, en bitter, die door het oproepen van herinneringen uit het verleden een herkenning teweegbrengt. Vanuit deze herkenning geven wij alles wat wij ruiken en proeven een naam, bijvoorbeeld \\\'suikerzoet\\\', \\\'zout als de zee\\\', \\\'het lijkt in de verte op aardbeien\\\', \\\'bitter als een medicijn\\\'. Zo heeft iedereen wel een mate van herkenning in wat je proeft en ruikt. Zona\\\'s Kiosk en de kunstenaars spelen dan ook in op smaak en het proeven, met o.a. Bargoense Koekjes, Proeverijen met bijzondere smaakcombinaties, en proefgeschenkjes als onderdeel van de ontmoetingen en interventies in de zorginstellinge en met ouderen.

Praten Praten een zin-tuig? In zekere zin wel. Het gesprek, er over praten, verbaal delen en met woorden aanspreken, meevoeren, koesteren, geruststellen, uitnodigen van zowel mensen in zorginstellingen, ook degenen met dementie, is een onlosmakelijk onderdeel van de kunstactiviteiten en -interventies.

Kijken In en rond Zona's Kiosk valt vanalles te zien en te kijken in kijkdozen met 3-D foto's, teksten van bewoners op de ramen, meerijdende kunstwerkjes van Academiestudenten, contactcadeaus gemaakt voor individuele ouderen en verzorgingshuisbewoners, een interactieve photo-booth, en nog veel meer!

Vera Broos

Zona's Kiosk is een initiatief van multimedia kunstenares Vera Broos. Zij was jarenlang Vj-kunstenaar en maakt interactieve publieksinstallaties